Türkiye Cumhuriyeti

Bratislava Büyükelçiliği

Bilgi Notları

Slovakya hakkında temel bilgiler, 23.05.2017

Slovakya hakkında temel bilgiler

COĞRAFİ VE BEŞERİ DURUM

COĞRAFİ DURUM
 
Slovakya, bir Orta Avrupa ülkesidir. Yüzölçümü 49.035 km2 dir. Soğuk savaşın sona ermesi ve Batı ve Doğu Bloklarının birleşmesiyle Avrupa’nın merkezinde bir konum kazanmıştır. Slovakya’nın batıda Avusturya ve Çek Cumhuriyeti, kuzeyde Çek Cumhuriyeti ve Polonya, doğuda Ukrayna ve güneyde Macaristan ile sınırı bulunmaktadır. En uzun sınırı Macaristan (515 km) en kısa sınırı Ukrayna (90 km) iledir. Başkent Bratislava ülkenin batısında, Tuna nehri kıyısında yerleşik olup, Viyana’ya yaklaşık 60 km, Budapeşte’ye 200 km ve Prag’a 330 km. uzaklıktadır.

Dağlık bir yapıya sahip olan Slovakya’da Karpat dağları ülkenin hemen tamamının kuzey kesimini kaplamaktadır. Bunların arasında yüksek zirveleriyle ülkenin önemli kayak merkezlerine ev sahipliği yapan Tatra Dağları önemli yer tutmaktadır.

Slovakya’da Tuna Nehri’nin haricinde önemli sayılabilecek akarsular Vah ve Hron nehirleridir. 

İKLİM 
  

Orta Avrupa iklim kuşağında bulunan Slovakya, yazları sıcak ve nemli, kışları ise soğuk ve bol yağışlıdır.

Slovakya’da ortalama sıcaklık yaz aylarında 20, kış aylarında ise 0 derece civarındadır. Sıcaklık yaz aylarında 35 dereceye kadar yükselebilmekte, en soğuk aylar olan Ocak ve Şubat’ta ise -5 ile -10 dereceye kadar düşebilmektedir. 

NÜFUS 


2016 Haziranl ayı verilerine göre toplam nüfus 5.445.802’dir. Başkent Bratislava’nın nüfusu 419.678, önemli kentler Kosice’nin 239.464, Zilina'nın 81.155, Banska Bystrica’nın 79.027’dir.
 
Nüfusun % 80,7’sini Slovaklar, % 8,5’ini Macarlar oluşturmaktadır. Macar azınlığı esas itibariyle Macaristan ile sınır boyunca yerleşiktir. Nüfusun geri kalanını Çingene, Çek, Ukrayna, Alman ve Polonya kökenliler teşkil etmektedir.

DİN 


Nüfusun %62’si kendisini Romen Katolik kilisesine bağlı olarak tanımlamaktadır. %13 dinsiz olduğunu, %5,9 Evangelist, %3,8 Rum Katolik,  %2 Kalvenist olduğunu açıklamaktadır. Slovakya’da Müslümanların sayısı 5.000 civarındadır. İkinci Dünya Savaşı öncesinde sayıları 90.000 olan ve kıyıma uğrayan ya da göç eden Musevilerden geriye bugün yaklaşık 2.300 kişi kalmıştır. 

DİL


Resmi dil Slovakçadır. Çekçe ve Lehçe ile birlikte Hint Avrupa grubunun Batı Slav dilleri ailesine mensuptur. Çek ve Slovaklar birbirlerinin lisanını anlayabilmektedirler.  

İÇ SİYASİ DURUM


ÜLKENİN YÖNETİM ŞEKLİ

Parlamenter   Demokrasi

Cumhurbaşkanı: Andrej KİSKA

Başbakan: Robert   FICO

Dışişleri Bakanı: Miroslav LAJCÁK

Meclis Başkanı: Andrej DANKO

Slovakya’nın yönetim şekli Parlamenter demokrasidir. Slovak Ulusal Meclisi, dört yıl için seçilen 150 üyeden oluşmaktadır. Son genel seçimler 5 Mart 2016 tarihinde yapılmıştır.

Halen iktidarda, Sosyal Demokrat Parti (Smer), Slovak Ulusal Partisi (SNS), ve Macar azınlığın temsilcisi Most-Hid'den müteşekkil bir koalisyon vardır.

Cumhurbaşkanlığı seçimleri beş yılda bir yapılmakta ve Cumhurbaşkanı halk tarafından doğrudan seçilmektedir. Şimdiki Cumhurbaşkanı Andrej Kiska 2014’te görevine başlamıştır. 

ÜLKENİN ÖZET SİYASİ TARİHÇESİ VE DIŞ POLİTİKASI


Uzun bir tarihi geçmişe sahip olan Slovaklar Slav kökenli olup, Avusturya-Macaristan İmparatorluğu ve Macar Krallığı’nın içinde yaşamışlardır. 

M.Ö. 450 yılından itibaren bugünkü Slovakya’nın yer aldığı bölgede Kelt’ler yerleşmişlerdir. Slavlar’ın bölgeye gelişleri ise M.S. 5. yüzyılda başlamıştır. 10. yüzyılın başlarında Macarlar günümüz Slovakya’sının bulunduğu bölgeyi kendilerine bağlamışlardır. Bölgenin güneyine bu tarihten itibaren etnik Macarlar yerleşmekle birlikte, 13. yüzyıldan itibaren Germenlerin ve daha sonra ise Yahudilerin de gelmesi etnik yapıyı önemli ölçüde değiştirmiştir.

1241 yılındaki Moğol istilası ve bunu müteakip yaşanan açlık nedeniyle bölge nüfusu önemli ölçüde kıyıma uğramıştır.

Osmanlı İmparatorluğu’nun Macaristan içinde yayılması ve 16. yüzyılda Buda kentini fethetmesi sonrasında Macaristan Krallığı’nın başkenti 1536 yılında o dönemki adıyla Pressburg olan Bratislava’ya taşınmıştır. Türklerin 18. yüzyılda Macaristan’dan çekilmesi ile Slovakya’nın anılan krallık içindeki önemi azalmakla birlikte, Bratislava 1848 yılına kadar Macaristan’ın başkenti olarak kalmıştır.

1848-1849 ihtilali sırasında Slovaklar, Avusturya krallığının Macaristan kısmından ayrılmak ümidiyle dönemin Avusturya İmparatorunu desteklemişler, ancak bu amaçlarında başarıya ulaşamamışlardır. 1867-1918 yılları arasında Avusturya-Macaristan İmparatorluğu döneminde, “Macarlaştırma” kampanyası sırasında baskılara maruz kalmışlardır.

Slovaklar, Çeklerle birlikte, I. Dünya Savaşı’ndan sonra, 28 Ekim 1918’de ilk Çekoslovakya devletini kurmuşlardır. (Bu şekilde tarihi Bohemya, Moravya ve Slovakya bölgeleri bir araya gelmiştir). Bununla birlikte, Çek ve Slovak ekonomilerinin tam anlamıyla bütünleşmeleri sağlanamamış, Slovakya’nın ekonomik sıkıntıları sosyal rahatsızlıklara yol açmıştır.

1938’de Almanya’nın Avusturya’yı ilhak etmesi, Çekoslovakya’yı zor duruma sokmuş, Almanya sınırları Bratislava yakınlarına dayanmıştır. Slovakya, Alman baskıları sonucunda 6 Ekim 1938’de Çekoslovakya’dan ayrılarak, “otonomi” ilan etmiş, Çek tarafı gibi o da Almanya’nın güdümüne girmiştir. Bununla birlikte ülkedeki Nazi karşıtları örgütlenerek, 1944’deki Slovak Ulusal Direnişi’ni oluşturmuşlar ve silahlı bir ayaklanma hareketi başlatmışlardır.

II. Dünya Savaşı’ndan sonra, 1945’den 1968’e kadar ülkede eski Sovyetler Birliği’nin etkisi altındaki komünist rejim hüküm sürmüştür. 1968’de Slovak asıllı Aleksander Dubcek, Çekoslovakya Komünist Partisi’nin liderliğine getirilmiş, ancak adıgeçenin “sosyalizme insani bir yüz vermek” çabaları Varşova Paktı orduları tarafından bastırılmıştır.

1988’de, 1968’i anmak için gösteriler düzenlenmiş, Komünist Partili Gustav Husak Cumhurbaşkanlığı’ndan istifa etmiş, Dubcek Federal Meclis Başkanlığına seçilmiştir.

1990’da ülke, Çek ve Slovak Federatif devletleri olarak ayrılmış, 1946’dan bu yana ilk serbest seçimler yapılmıştır. 1991’de Sovyet orduları Çekoslovakya’dan tamamen çıkmıştır. 1992’de yapılan genel seçimlerden sonra her iki tarafta iktidara gelen liderler, ayrılma kararı almışlar, böylece “kadife devrim” olarak adlandırılan bir süreç sonrasında Slovakya 1 Ocak 1993’de bağımsız bir devlet olmuştur.

Özellikle 1998’den sonra iktidara gelen Mikulas Dzurinda Başbakanlığındaki sağ eğilimli Koalisyon Hükümetleri Avrupa kurum ve kuruluşları ile bütünleşme yönünde politikalar izlemişlerdir. Bu politikalar sonucu Slovakya 29 Mart 2004’te NATO’ya, 1 Mayıs 2004’te de AB’ne tam üye olmuştur.

Slovakya’daki Türk izleri

Osmanlı İmparatorluğu’nun Macaristan’daki egemenliği sırasında Türklerin şimdiki Slovakya’nın yer aldığı bölge ile de etkileşim içinde olduğu görülmektedir. Bu çerçevede Slovakya topraklarının bazı bölümleri kısa süreli de olsa Türk kontrolü altında kalmış, burada mevcut kalelerin bir kısmı tahrip edilmiş, bazıları ise Türk kalesi olarak bir süre kullanılmıştır. Türk akıncıların zaman zaman ülkenin iç bölgelerine kadar ilerledikleri tarihi verilerden anlaşılmaktadır. Nitekim Osmanlı güçlerince 1554’de Filakovo kalesi kuşatılmış, Filakovo Sancak’ının oluşturulmasından sonra 400 köy Osmanlı kontrolüne geçmiştir. Osmanlı kuvvetleri 1663 yılında ülkenin güneybatısında yer alan Nitra, Nove Zamky ve Levice kentlerini bir yıl boyunca kontrol altında tutmuşlardır.
 
ÜLKENİN GENEL EKONOMİK DURUMU

1 Ocak 1993 tarihinde bağımsız olan Slovakya, ülkenin 2004 yılında önce NATO’ya, ardından AB’ne üye olması sonrasında ekonomik açıdan büyük bir gelişme kaydetmiştir.

Ekonomisi 2016 yılında yaklaşık % 3,3 oranında büyüyen Slovakya, Avrupa’da bu alanda başta gelen ülkeler arasında yeralmıştır.

Slovakya’nın başlıca ekonomik göstergeleri aşağıda sunulmaktadır:

Para birimi: Avro

a)   GSYH: 90 milyar   Avro (2016)

b) Kişi Başına Milli Gelir: 16.574   Avro (2016)

c) Büyüme Hızı: % 3,3   (2016)

d) Yıllık Net Enflasyon Oranı: % -   0,3 (2016)

e) İşsizlik Oranı: %   9,8 (2016)

f) İhracat: 74,35   milyar Avro (2016)

g) İthalat: 67,685   milyar Avro (2016)

DİĞER FAYDALI BİLGİLER
ULAŞIM

Kara ve demiryolu ulaşım koşulları

Demiryolu ulaşımı ülke içinde geniş bir şekilde kullanılmaktadır. Bunun yanısıra, Bratislava’yı, Viyana, Prag, Varşova, Budapeşte ve Berlin’e bağlayan demiryolu hattı mevcuttur.

Bratislava ile komşu ülkelerin başkentleri Viyana, Prag ve Budapeşte kentleri otoyol ile birbirlerine bağlanmış bulunmaktadırlar.

Şehir içi taksi olanakları ve ücretleri


Taksilerin sadece belirli duraklardan veya telefonla temin edilmesi mümkündür. Taksimetre kullanılmakta, ancak, yabancılardan bazen fahiş ücretler talep edilebilmektedir. Büyükelçiliğimizden şehir merkezine ortalama mesafeler itibariyle taksi ücreti yaklaşık 10 Euro tutmaktadır.
 
 PARA-BANKA

Ülkenin para birimi Avro’dur.
1 Ocak 2009 tarihi itibariyle Slovakya Euro bölgesine dahil olmuştur.

SOSYAL YAŞANTI VE TATİLLER

Hafta tatil günleri
Cumartesi, Pazar 
Resmi tatil günleri
1 Ocak, 1 Mayıs, 8 Mayıs, 29 Ağustos, 1 Eylül (Milli gün), 17 Kasım 
Dini bayramlar
6 Ocak, 10 Nisan, 13 Nisan, 5 Temmuz, 15 Eylül, 1 Kasım, 24-26 Aralık

BAŞKENT BRATİSLAVA

Slovakya’nın Başkenti ve en büyük şehri olan Bratislava,  ülkenin batı sınırına yakın, Viyana’nın 50 km kadar doğusunda yer almaktadır. Şehrin toplam nüfusu yaklaşık 425.000’dir. Tuna Nehri’nin kıyısında yer alan şehir hem Avusturya’ya hem Macaristan’a sınırdır. Dünyada bu şekilde iki devlete sınırı olan sadece iki şehir bulunmaktadır.

Bratislava, Parlamentosu, devlet binaları, üniversiteleri, müzeleri ve tiyatroları ile Slovakya'nın siyasi, ekonomik ve kültür merkezidir. Slovaklar, Almanlar, Macarlar, Avusturyalılar, Çekler ile Museviler şehrin geçmişinde güçlü izler bırakmıştır. Bratislava kozmopolit ruhunu hala muhafaza etmektedir. Şehir her yıl çok sayıda festivale ve ticari sergiye ev sahipliği yapmaktadır.

Yüzyıllar boyunca Macar ve Alman kontrol ve etkisinde kalan kenti Macarlar Pozsony, Almanlar da Pressburg olarak adlandırmaktadır. Mohaç savaşının ardından Budapeşte’nin ve Macaristan’ın büyük bölümünün Osmanlı İmparatorluğu’nun kontrolüne geçmesiyle Macar Kralları 1563 ve 1830 yılları arasında Bratislava’da taç giymişlerdir.

Kentin sembolü olan Bratislava Kalesi ilk kez 907 yılında bir Slav savunma şatosu olarak inşa edilmiştir. Kale, 1741 yılında Bratislava’da taç giyen İmparatoriçe Marie Theresa’ya da ev sahipliği yapmıştır. Uzun yıllar harabe halinde kalan kale İkinci Dünya Savaşından sonra restore edilmiştir.

TÜRKİYE-SLOVAKYA İLİŞKİLERİ

ÜLKEMİZE GENEL BAKIŞI
Slovakya’yı ilk tanıyan devletler arasında yer alan Türkiye,  Bratislava’da Büyükelçilik açan (21 Nisan 1994) ilk ülkelerden de biridir.  Türkiye ile Slovakya arasında siyasi bir sorun bulunmamaktadır. Bu çerçevede ilişkilerin gelişmesi ve güçlendirilmesi için uygun bir zemin mevcuttur.

TÜRKİYE–SLOVAKYA EKONOMİK VE TİCARİ İLİŞKİLERİ


Türkiye ve Slovakya arasındaki ticaret hacmi 2016 yılında yaklaşık 1,34 milyar Dolar seviyesinde gerçekleşmiştir. 2016 yılında Slovakya'ya ihracatımız %29,6 oranında azalırken, Slovakya'dan ithalatımız %10,8 oranında artmıştır.

Türkiye’nin Slovakya’ya ihraç ettiği ilk üç kalem, otomotiv ürünleri, elektrikli makine ve aletler, tekstil ürünleri, Slovakya’dan ithal edilen ilk üç kalemi ise, demir ve karışımsız çelik ürünleri, elektrikli makine ve aletler, otomotiv ürünleri oluşturmaktadır.

TURİZM

2016 yılında Türkiye'yi ziyaret eden Slovak Turist sayısı 61.477'dir.